Khi định giá cổ phiếu đạt mức P/E cao nhất trong 25 năm: Những điều nhà đầu tư cần biết

Thị trường tài chính đang phát đi những tín hiệu cảnh báo chưa từng xuất hiện trong hơn hai thập kỷ qua. Một chỉ số định giá quan trọng cho thấy cổ phiếu đang giao dịch ở mức chưa từng thấy kể từ thời kỳ bong bóng dot-com, đặt ra những câu hỏi quan trọng về tương lai của danh mục đầu tư của bạn và liệu đã đến lúc thực hiện các biện pháp phòng thủ hay chưa.

Hiểu về Chỉ số P/E của Shiller: Tại sao Chỉ số Định giá này lại Quan trọng Hiện nay

Để nắm bắt tình hình thị trường hiện tại, nhà đầu tư cần hiểu công cụ đang phát ra cảnh báo: chỉ số P/E của Shiller, còn gọi là P/E điều chỉnh theo chu kỳ hoặc CAPE. Được phát triển bởi nhà kinh tế học đoạt giải Nobel Robert Shiller, chỉ số này đo lường định giá thị trường bằng cách so sánh giá của các chỉ số chính—thường là S&P 500—với lợi nhuận đã điều chỉnh theo lạm phát tính trong vòng 10 năm.

Khác với chỉ số P/E truyền thống tính theo một năm, phương pháp dài hạn này làm mượt các biến động lợi nhuận ngắn hạn. Điều này giúp có cái nhìn rõ ràng hơn về việc cổ phiếu có thực sự đắt hay chỉ đang trải qua biến động tạm thời. Bằng cách xem xét dữ liệu lợi nhuận trong một thập kỷ, nhà đầu tư có thể đánh giá trung thực hơn về các yếu tố cơ bản của thị trường và vị trí định giá so với các chuẩn mực lịch sử.

Các Mẫu Hình Lịch Sử: Những Ghi Nhận Từ Các Đỉnh P/E Cao Nhất Trước Đây

Các con số kể một câu chuyện rõ ràng. Vào tháng 1 năm 2026, chỉ số P/E của Shiller tăng vọt lên 40—bằng mức cao nhất kể từ giữa năm 2000, thời điểm đỉnh của bong bóng dot-com. Đây là mức P/E cao nhất mà cổ phiếu đạt được trong hơn 25 năm qua. Ngay cả đợt bùng nổ công nghệ sau COVID vào tháng 10 năm 2021, khi chỉ số này đạt 38, cũng chưa từng chạm tới mức cực đoan hiện tại.

Ý nghĩa trở nên rõ ràng khi xem xét những gì đã xảy ra sau các đỉnh trước đó. Sau đỉnh của bong bóng dot-com năm 2000, thị trường trải qua một đợt giảm mạnh kéo dài ba năm từ 2000 đến 2002. Chỉ số S&P 500 giảm lần lượt 9%, 12% và 22% trong các năm đó, xóa sạch khối tài sản khổng lồ trước khi chỉ số P/E của Shiller trở lại mức 21 vào đầu năm 2003.

Gần đây hơn, đỉnh sau năm 2021 dẫn đến một đợt điều chỉnh 18% trong năm 2022, rồi phục hồi trong năm tiếp theo. Đến tháng 4 năm 2023, chỉ số định giá này đã giảm xuống còn 28—quay trở lại phạm vi lịch sử thoải mái hơn. Mô hình này nhất quán: khi các mức P/E cao nhất xuất hiện, thị trường thường sẽ điều chỉnh.

Liệu Tăng Trưởng Lợi Nhuận Có Thể Bào Chữa Cho Định Giá Cổ Phiếu Hôm Nay?

Câu hỏi then chốt là: các định giá hiện tại có hợp lý không? Câu trả lời phụ thuộc vào một yêu cầu cơ bản—lợi nhuận phải tăng trưởng đáng kể để biện minh cho mức giá cổ phiếu đắt đỏ như vậy. Khi các công ty liên tục tăng lợi nhuận, định giá cao hơn có thể hợp lý. Ngược lại, nếu lợi nhuận trì trệ hoặc giảm, nhà đầu tư sẽ không tránh khỏi tìm kiếm các lựa chọn an toàn hơn: trái phiếu, hàng hóa, cổ phiếu vốn nhỏ hoặc các cổ phiếu giá trị.

Khi xu hướng này xảy ra, dòng tiền của các tổ chức thường chảy ra khỏi các cổ phiếu lớn bị định giá quá cao để chuyển sang các tài sản ít rủi ro hơn. Vì các công ty vốn hóa lớn chiếm tỷ trọng không nhỏ trong tổng giá trị thị trường, việc bán tháo này có thể gây ra sự yếu đi chung của toàn thị trường. Một số nhà quan sát thị trường cho rằng đợt bùng nổ về trí tuệ nhân tạo có thể thúc đẩy năng suất và tăng trưởng lợi nhuận cần thiết để duy trì các mức P/E cao nhất hiện nay. Giả thuyết này có thể đúng—nhưng vẫn còn mang tính dự đoán.

Thực tế là, các định giá cao đòi hỏi sự mở rộng lợi nhuận liên tục. Nếu không, các đợt điều chỉnh thị trường ngày càng trở nên dễ xảy ra hơn.

Bảo Vệ Danh Mục Đầu Tư của Bạn: Những Điều Nhà Đầu Tư Nên Làm Khi P/E Tăng Vọt

Dù không ai có thể dự đoán chính xác thời điểm hoặc mức độ của một đợt điều chỉnh tiềm năng, hồ sơ lịch sử cho thấy cần thận trọng khi các định giá đạt đến mức cực đoan này. Nhà đầu tư nên theo một cách tiếp cận đơn giản: xem xét tỷ lệ P/E của từng cổ phiếu trong danh mục của bạn.

Nếu các khoản đầu tư của bạn giao dịch ở mức nhân gấp nhiều lần so với trung bình lịch sử—đặc biệt là các cổ phiếu vốn lớn chiếm phần lớn giá trị danh mục—điều này có thể là một dấu hiệu cảnh báo. Điều này không nhất thiết có nghĩa là phải bán ngay lập tức, nhưng nó đủ để đặt ra câu hỏi nghiêm túc về khả năng duy trì các mức định giá đó.

Môi trường hiện tại, với các mức P/E cao nhất trùng với đỉnh 25 năm, đòi hỏi quản lý danh mục chủ động hơn. Hãy xem xét các vị thế của bạn, hiểu rõ các mức định giá bạn đang trả, và đảm bảo các lựa chọn cổ phiếu phù hợp với mức độ chấp nhận rủi ro của bạn trong bối cảnh thị trường hiện tại.