Đánh giá toàn diện các công ty đã phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào năm 2019: Những người chiến thắng và bài học rút ra

Năm 2019 đánh dấu một bước ngoặt trong thị trường vốn, khi các công ty niêm yết lần đầu (IPO) trong năm này thu hút sự chú ý của nhà đầu tư trên nhiều lĩnh vực. Sau nhiều năm thống trị của các khoản huy động vốn tư nhân, năm 2019 đã chứng kiến sự bùng nổ của các đợt phát hành công khai, định hình bức tranh đầu tư rộng lớn hơn. Với nguồn vốn dồi dào trong thị trường vốn tư nhân, nhiều công ty mới nổi trước đó đã tránh phát hành cổ phiếu ra công chúng để tránh sự kiểm soát của quy định và áp lực thị trường. Tuy nhiên, năm 2019 đã thay đổi điều đó, đưa ra những lần ra mắt công khai được mong đợi nhất—cùng với những câu chuyện cảnh báo đã định hình lại kỳ vọng của nhà đầu tư.

Những thành công nổi bật trong các IPO năm 2019

Hành trình xuất sắc của Beyond Meat

Trong số tất cả các công ty niêm yết trong năm 2019, Beyond Meat nổi bật rõ ràng nhất. Nhà sáng tạo thịt dựa trên thực vật này ra mắt công chúng vào đầu tháng 5 với giá 25 USD/cổ phiếu, nhưng câu chuyện sau đó còn vượt xa các dự đoán tích cực. Các hợp tác chiến lược với các chuỗi thức ăn nhanh lớn—cung cấp các lựa chọn thay thế dựa trên thực vật cho thịt bò, gà, lợn truyền thống—đã tạo đà bùng nổ. Cổ phiếu tăng vọt lên 240 USD vào cuối mùa hè, tương đương mức tăng 860% so với giá phát hành. Mặc dù sau đó có sự điều chỉnh giảm còn khoảng 146 USD, định giá của công ty vẫn gần 9 tỷ USD, mang lại lợi nhuận gần 500% cho các nhà đầu tư sớm chỉ trong vòng ba tháng.

Những tên tuổi dẫn đầu: Zoom và Pinterest

Không phải tất cả các công ty IPO năm 2019 đều gặp biến động sau khi ra mắt. Zoom Video Communications ra mắt vào tháng 6 với giá 65 USD/cổ phiếu và thể hiện sức mạnh ổn định, tăng lên 107 USD trước khi ổn định quanh mức 95 USD—tương đương lợi nhuận 45%. Trong khi đó, Pinterest ra mắt cùng tháng lại có diễn biến thất thường hơn, dù cuối cùng vẫn giữ vững. Bán 75 triệu cổ phiếu với giá 19 USD mỗi cổ, nền tảng mạng xã hội này dao động suốt năm nhưng chưa bao giờ giảm xuống dưới giá phát hành. Đến cuối năm, Pinterest giao dịch ở mức 32,50 USD, nâng định giá công ty vượt quá 17 tỷ USD.

Tradeweb tiến bước đều đặn

Nền tảng giao dịch điện tử Tradeweb, được tách ra từ nhà đầu tư tư nhân Blackstone, theo một hướng đi khác. Điều chỉnh giá chào bán và số lượng cổ phiếu tăng lên trong quá trình chuẩn bị IPO, công ty đã tăng 67% từ mức giá khởi điểm 27 USD lên khoảng 45 USD mỗi cổ phiếu—cho thấy không phải tất cả các IPO năm 2019 đều trải qua biến động lớn.

Hiệu suất thất vọng: Khi các công ty IPO hoạt động kém

Uber và Lyft: Thực tế khắc nghiệt

Ngành dịch vụ gọi xe, từng được xem là không thể ngăn cản, đã mang đến bài học đắng cho các nhà đầu tư IPO năm 2019. Cả Uber và Lyft đều ra mắt công chúng với danh tiếng lớn, được hậu thuẫn bởi các nhà đầu tư mạo hiểm danh tiếng như SoftBank của Nhật Bản, Quỹ Đầu tư Công của Saudi Arabia, cùng các tỷ phú công nghệ như Jeff Bezos của Amazon và Shawn Fanning, người sáng lập Napster. Tuy nhiên, phản ứng của thị trường lại tàn nhẫn. Uber giảm 22% so với giá IPO, còn Lyft giảm 26%—một sự đảo chiều rõ rệt đối với các công ty đã huy động hàng tỷ USD qua các vòng gọi vốn tư nhân.

Vấn đề cốt lõi là các doanh nghiệp này vẫn tiếp tục ghi nhận khoản lỗ lớn. Tình hình tài chính của Uber đặc biệt nghiêm trọng, trong khi Lyft còn chịu thêm áp lực khi các giám đốc điều hành thúc đẩy nhanh quá trình hết hạn hạn chế bán cổ phần (lockup), cho phép các nhà đầu tư sớm và nội bộ công ty bắt đầu bán cổ phiếu ra thị trường công khai. Điều này gây ra áp lực bán thêm đúng vào thời điểm niềm tin của nhà đầu tư đang dao động.

Sự trì trệ của Levi’s

Levi Strauss, nhà sản xuất quần áo nổi tiếng của Mỹ, đã đạt thành công ban đầu khi niêm yết vào tháng 3 với giá 17 USD/cổ phiếu, tăng lên 23 USD, tương đương lợi nhuận 35%. Tuy nhiên, kết quả kinh doanh quý không như mong đợi đã làm giảm đà tăng, khiến cổ phiếu quay trở lại gần mức giá phát hành. Câu chuyện phục hồi của công ty, dù hấp dẫn, vẫn không đủ để vượt qua sự hoài nghi của thị trường về các nhà sản xuất quần áo đã trưởng thành.

Kết quả hỗn hợp trong bối cảnh IPO năm 2019

Sự khác biệt về vận mệnh của các công ty trong đợt IPO năm 2019 đã phản ánh một chân lý quan trọng của thị trường: thời kỳ dễ dàng huy động vốn trong các quỹ đầu tư mạo hiểm đã gần như kết thúc trước khi các công ty này ra mắt công chúng. Các công ty như Uber và Lyft đã phân phối lợi nhuận đáng kể cho các nhà đầu tư tư nhân—nhà đầu tư mạo hiểm, các vòng gọi vốn giai đoạn đầu, và các cổ đông chiến lược. Các nhà đầu tư thị trường công khai, khi tham gia với định giá cao sau nhiều năm huy động tư nhân, lại phát hiện ra tiềm năng tăng trưởng hạn chế.

Điều này đã thách thức câu chuyện truyền thống về IPO. Thay vì là bước khởi đầu của một câu chuyện tăng trưởng, nhiều đợt IPO năm 2019 lại là hồi kết của một chu kỳ huy động vốn tư nhân đã trưởng thành. Các nhà đầu tư kỳ vọng lợi nhuận lớn như các công ty trẻ, nhưng lại gặp phải các doanh nghiệp đã niêm yết với các hệ số định giá cao.

Nhìn về phía trước: Các công ty được mong đợi cao sẽ IPO trong năm 2019

Khi năm 2019 tiến triển, nhiều đồn đoán về các công ty khác đã IPO hoặc đang chuẩn bị hồ sơ. Công ty We, còn gọi là WeWork, hướng tới định giá trên 45 tỷ USD, dù mô hình kinh doanh phi truyền thống đã gây tranh cãi. Disruptor trong lĩnh vực lưu trú ngắn hạn Airbnb, nhà sản xuất thiết bị tập luyện Peloton, dịch vụ giao đồ ăn Postmates, và nền tảng môi giới không phí Robinhood đều đã nộp hồ sơ pháp lý báo hiệu ý định niêm yết.

Một trường hợp đặc biệt hấp dẫn là Cliintel Capital, chuẩn bị ra mắt một dự án đột phá: một doanh nghiệp cannabis tích hợp theo chiều dọc, dự kiến trở thành công ty cannabis nội địa Mỹ đầu tiên giao dịch trên các sàn lớn của Mỹ. Trước đây, NYSE và NASDAQ cấm trực tiếp tham gia vào ngành cannabis do xung đột với luật liên bang. Mặc dù quy mô phát hành sẽ nhỏ hơn các gã khổng lồ công nghệ, việc thành công trong niêm yết sẽ đánh dấu một bước ngoặt, cho phép nhà đầu tư Mỹ có cơ hội tiếp xúc hợp pháp qua các cổ phiếu niêm yết trong nước.

Saudi Aramco, tập đoàn dầu khí do chính phủ Saudi kiểm soát, cũng đã báo hiệu ý định ra thị trường công khai trong tương lai. Dù chưa rõ thời điểm, các nhà quan sát thị trường nhận định đây có thể trở thành IPO lớn nhất lịch sử, và ngay lập tức cạnh tranh vị trí doanh nghiệp có giá trị nhất thế giới, với định giá có thể gần 2 nghìn tỷ USD.

Một xu hướng công nghệ mang tính chuyển đổi nổi bật từ các IPO năm 2019

Phía sau các câu chuyện riêng lẻ của từng công ty là một hiện tượng thị trường rộng lớn hơn. Một lĩnh vực công nghệ cụ thể đã tạo ra 8 tỷ USD doanh thu toàn cầu trong năm trước đợt IPO năm 2019. Dự báo cho thấy lĩnh vực này sẽ bùng nổ lên 47 tỷ USD vào năm 2020—tăng hơn năm lần. Nhà đầu tư nổi tiếng Mark Cuban dự đoán lĩnh vực này cuối cùng sẽ tạo ra “những tỷ phú đầu tiên của thế giới,” gợi ý rằng các nhà đầu tư chiến lược sớm có thể tích lũy khối tài sản đáng kể cùng với những người sáng lập các công ty này.

Đối với các nhà đầu tư tham gia vào thị trường IPO năm 2019, bài học rõ ràng là: thành công đòi hỏi phải phân biệt rõ giữa các câu chuyện tăng trưởng thực sự và các doanh nghiệp đã trưởng thành, đã huy động vốn mạnh trong thị trường tư nhân. Các công ty IPO trong năm 2019 cuối cùng đã phân loại rõ ràng thành các nhóm: thành công vượt bậc như Beyond Meat, các nhà đầu tư ổn định như Zoom, và các công ty hoạt động kém như Uber và Lyft—cho thấy rằng thời điểm và định giá trên thị trường công cộng vẫn là những yếu tố then chốt để tạo ra của cải.