Như thế nào Eduardo Saverin mất quyền kiểm soát Facebook

Khi Eduardo Saverin đến văn phòng Facebook, anh tự tin về vị thế của mình—không chỉ là nhà đầu tư, mà còn là giám đốc tài chính và đồng sáng lập. Anh đã bỏ ra tiền của mình, dành thời gian và niềm tin vào chàng trai trẻ Mark Zuckerberg. Mọi thứ dường như đã được ghi rõ trong các tài liệu. Nhưng khi anh nhận được các giấy tờ mới về cuộc bỏ phiếu của cổ đông, anh phát hiện ra sự thật tàn nhẫn: thế giới của anh đã thay đổi chỉ trong một cuộc bỏ phiếu của hội đồng quản trị.

Từ 34% xuống còn 0.03%: vụ lừa đảo lớn nhất trong lịch sử các startup

Eduardo Saverin sở hữu một trong những cổ phần lớn nhất tại Facebook—1.388.334 chứng khoán, chiếm 34,4% công ty. Đó không chỉ là con số: đó là quyền kiểm soát, tiếng nói, quyền thành công trong tương lai. Nhưng khi công ty bắt đầu các vòng gọi vốn, phần của anh bắt đầu giảm mạnh. Không có sự đồng ý của anh, không đàm phán trực tiếp, số phận của anh bị pha loãng đến mức không thể tin nổi, chỉ còn 0.03%—một phần nhỏ tối thiểu, gần như không còn ảnh hưởng gì.

Đây không chỉ là pha loãng vốn thông thường. Chiến lược của Zuckerberg và hội đồng quản trị rõ ràng hướng tới: loại bỏ người có thể thách thức quyền kiểm soát của họ trong công ty. Eduardo Saverin trở thành nạn nhân của một thủ đoạn chiếm đoạt quyền lực cổ điển trong các startup sơ khai.

Tại sao họ lại loại bỏ Eduardo Saverin?

Những mâu thuẫn ban đầu xuất hiện rất nhanh. Zuckerberg và Saverin có những quan điểm khác nhau về sự phát triển của công ty. Trong khi Saverin nghĩ về sự bền vững tài chính và kiểm soát, Zuckerberg lại muốn mở rộng mạnh mẽ. Xung đột lợi ích khiến người sáng lập trẻ bắt đầu xây dựng liên minh với các nhà đầu tư mạo hiểm để giảm ảnh hưởng của người cũ.

Khi các nhà đầu tư mạo hiểm lớn bước vào Facebook, họ cũng chỉ quan tâm đến một điều: kiểm soát tối đa Zuckerberg. Kết quả là hàng loạt các vòng gọi vốn đã liên tục làm giảm phần của Saverin một cách có hệ thống.

Câu chuyện được khắc họa trong bộ phim

Câu chuyện của Eduardo Saverin sau vài năm trở thành nội dung của bộ phim “The Social Network” (2010), trong đó nhân vật của anh được mô tả như người bị đẩy ra khỏi khối tài sản khổng lồ. Trong phim, điều này diễn ra một cách kịch tính. Nhưng thực tế còn tàn nhẫn hơn nhiều: Saverin không chỉ mất kiểm soát, mà còn cố gắng kiện tụng các cựu cộng sự.

Các vụ kiện kết thúc bằng thỏa thuận hòa giải, nhưng thiệt hại về danh tiếng là không thể khắc phục. Eduardo Saverin mãi mãi ghi danh trong lịch sử như người bị đẩy ra khỏi một trong những startup thành công nhất thế giới.

Bài học dành cho các nhà đầu tư trẻ

Câu chuyện của Eduardo Saverin không chỉ là câu chuyện về một người. Đó là lời cảnh báo dành cho mọi người đầu tư vào các startup sơ khai: nếu không có hợp đồng rõ ràng, không có chỗ trong hội đồng quản trị, không có sự bảo vệ, phần của bạn có thể biến mất nhanh hơn bạn nghĩ. Các quy tắc của vốn mạo hiểm luôn theo luật riêng của nó, và đối với Saverin, những quy tắc đó đã trở thành cánh cửa đóng kín vào tương lai mà chính anh đã góp phần xây dựng.