Nhiều người mới trong lĩnh vực crypto không hiểu tại sao giá token không giảm mạnh sau khi niêm yết, ngay cả khi tất cả các nhà đầu tư đã nhận được token của họ. Câu trả lời đơn giản — vesting là cơ chế khóa token trong một khoảng thời gian nhất định. Hãy cùng tìm hiểu cách hoạt động của nó trong thực tế.

Khi một dự án mới ra mắt, token được phân phối giữa các nhà phát triển, sáng lập và các nhà đầu tư ban đầu. Nhưng ở đây nảy sinh vấn đề — có người muốn tăng trưởng dài hạn, còn có người chỉ chờ thời điểm để kiếm lời rồi rút lui. Nếu không có giới hạn, điều này có thể dẫn đến Rug Pull kinh điển, khi các nhà nắm giữ lớn bán hết token cùng một lúc và thị trường sụp đổ.

Lúc này, vesting xuất hiện như một giải pháp, chia phát hành token thành nhiều phần. Cũng có khái niệm cliff — là khoảng thời gian mà token hoàn toàn không được phát hành ra thị trường. Sau cliff, việc mở khóa token diễn ra dần dần. Ví dụ, các nhà đầu tư có thể nhận token của họ theo từng phần nhỏ trong vòng một hoặc hai năm. Trong thời gian này, họ quan tâm đến sự phát triển của dự án hơn là việc đầu cơ nhanh.

Ví dụ thực tế — dYdX. Tôi nhớ rằng vào tháng 12 năm 2023, có một cliff lớn khi một lượng lớn token dự kiến sẽ ra thị trường. Nhiều người dự đoán giá sẽ giảm, vì áp lực từ lượng token mới thực sự lớn. Nhưng nhờ vesting dần dần, giá đã duy trì ổn định hơn.

Tại sao điều này quan trọng? Thứ nhất, vesting giúp ổn định giá token. Thứ hai, nó thúc đẩy phân quyền, vì token được phát hành dần dần cho các thành viên khác nhau. Thứ ba, nó tạo ra sự trung thành — đội ngũ và nhà đầu tư buộc phải hướng tới mục tiêu dài hạn, chứ không chỉ nghĩ đến việc thoát ra nhanh chóng.

Nếu bạn phân tích một dự án mới, hãy chắc chắn xem biểu đồ vesting. Nếu có một cliff lớn, đó có thể là rủi ro cho giá. Còn nếu vesting kéo dài vài năm, đó thường là dấu hiệu tốt.