Từ "cách ly" đến "hòa nhập": Sau năm năm, Standard Chartered xem xét "thu hồi" Zodia Custody

Bài viết: Yangz，Techub News

2020 年, when tài sản mã hóa vẫn được đa số các tập đoàn tài chính truyền thống xem là “vùng cấm hợp quy”, Ngân hàng Standard Chartered đã ươm tạo Zodia Custody thông qua bộ phận venture capital SC Ventures. Dù đây là một bước đột phá lớn, thì vào thời điểm đó, Zodia lại giống như một “đứa con nuôi” bị cố tình gửi nhờ ngoài hệ thống. Nó chảy huyết mạch của Standard Chartered, nhưng lại bị đặt sau bức tường lửa của một phòng thí nghiệm đổi mới, giữ một khoảng cách nghiêm ngặt với công ty mẹ.

Tuy nhiên, sau hơn năm năm, “thí nghiệm thả nuôi” kéo dài này dường như đang tiến tới hồi kết.

Theo Bloomberg dẫn lời các nguồn tin cho biết, Standard Chartered đang cân nhắc “mua một phần” đối với Zodia, đồng thời đưa hoạt động cốt lõi của công ty vào bộ phận ngân hàng đầu tư của ngân hàng; còn Zodia Custody sẽ tiếp tục vận hành như một công ty dịch vụ SaaS riêng biệt về phần mềm lưu ký tài sản mã hóa. Xét mối quan hệ giữa hai bên, đây hiển nhiên không phải một lần chỉ là điều chỉnh đơn giản về cấu trúc sở hữu, mà giống hơn một cuộc “đoàn tụ” có chủ đích. Khi quy định về tiền mã hóa trên toàn cầu ngày càng rõ ràng, khi các đối thủ của phố Wall đổ xô tranh giành đường đua tiền mã hóa, Standard Chartered đã tỉnh táo nhận ra: lưu ký tài sản mã hóa từ lâu không còn là một thí nghiệm mang tính biên, mà là một trong những trụ cột nền tảng không thể thiếu cho tòa nhà tài chính tương lai của chính mình.

Sự ra đời của Zodia

Để hiểu được mức độ nặng của lần “đoàn tụ” này, trước hết cần quay về năm 2020, thời điểm Zodia được khai sinh.

Trong năm đó, với cái nhìn của đa số người làm trong tài chính truyền thống, tiền mã hóa vẫn là một “kẻ dị loại” đang lượn lờ trong vùng xám pháp lý. Tuy nhiên, cũng chính trong năm đó, MicroStrategy đã đưa ra một quyết định từng được xem là điên rồ lúc bấy giờ—đưa bitcoin vào bảng cân đối kế toán. Viên đá được ném xuống mặt hồ ấy khiến những tổ chức nhạy bén nhận ra rằng: dòng nước ngầm đã bắt đầu chảy.

Dù vậy, thị trường lúc bấy giờ vẫn phải đối mặt với một “khoảng trống” cực kỳ khó xử: những quỹ hưu trí, quỹ phòng hộ và công ty bảo hiểm quản lý tới hàng chục tỷ đô la, dù thèm muốn lợi nhuận từ tài sản mã hóa đến mấy, cũng khó tìm được một bên “lưu ký đủ tư cách”. Ví của các sàn giao dịch thì tiện lợi, nhưng theo các tiêu chuẩn mà tài chính truyền thống đặt ra, việc tách biệt tài sản, quản lý khóa riêng, bảo hộ phá sản, tuân thủ kiểm toán hầu như chỗ nào cũng là vùng cấm.

Standard Chartered nhìn thấy cơ hội này, và cũng hiểu rõ rủi ro nằm ở đó.

Vì thế, thay vì lựa chọn vận hành lưu ký tài sản mã hóa trực tiếp dưới giấy phép ngân hàng, họ đã áp dụng một mô hình “ươm tạo ngoài” cực kỳ thận trọng. Tháng 12, Standard Chartered phối hợp với gã khổng lồ dịch vụ tài sản của Mỹ Northern Trust để cùng thành lập Zodia Custody. Cái tên này lấy cảm hứng từ “Zodiac”, nghĩa là mười hai cung hoàng đạo. Nói cách khác, Standard Chartered muốn Zodia trở thành một hệ tọa độ cho nhà đầu tư tổ chức trong kỷ nguyên tiền mã hóa—như những vì sao cố định vững vàng trên bầu trời đêm.

Đúng như kỳ vọng của Standard Chartered, trong năm năm sau khi thành lập, Zodia đã mở rộng nhanh chóng, lần lượt đưa các tổ chức tài chính hàng đầu như SBI Holdings của Nhật Bản, Ngân hàng Quốc dân Australia, Ngân hàng Quốc dân Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất… làm cổ đông, và hoàn tất “an bài” tại bảy trung tâm tài chính lớn như London, Singapore, Hồng Kông (Trung Quốc), Abu Dhabi, Luxembourg. Khách hàng của họ trải rộng từ các quỹ gốc tiền mã hóa, các tập đoàn quản lý tài sản hàng đầu cho tới quỹ đầu tư quốc gia. Zodia đã dùng thực tế để chứng minh: một bên lưu ký tuân thủ xuất thân từ ngân hàng hoàn toàn có thể sống tốt trong thế giới tiền mã hóa hoang dã.

Vậy nếu Zodia sống khá ổn, tại sao Standard Chartered lại lên kế hoạch “đón về nhà chính” vào lúc này? Có lẽ câu trả lời là: ở “nửa đầu” của giai đoạn thử nghiệm, an toàn là ưu tiên cao nhất; còn ở “nửa sau”, hiệu suất và mức sử dụng vốn mới là yếu tố quyết định thắng bại.

Tại sao là bây giờ?

Trên thực tế, sự “chồng lấn nghiệp vụ” giữa Standard Chartered và Zodia đã bắt đầu lộ rõ từ trước.

Tháng 1 năm 2025, Standard Chartered ra mắt dịch vụ lưu ký tài sản số của riêng mình tại Luxembourg. Cùng năm, vào mùa hè, họ lại triển khai dịch vụ giao dịch tiền mã hóa cho khách hàng tổ chức. Hai mảng này, xét về lưu ký của Zodia Custody—thậm chí là mảng giao dịch của một công ty con nắm quyền khác là Zodia Markets—đều tồn tại sự trùng hợp rõ ràng.

Khi trong nội bộ một tập đoàn xuất hiện “hai tay đánh nhau”, việc phân tán nguồn lực và tổn hao hiệu suất là điều khó tránh. Đây có lẽ là động lực nội bộ khiến Standard Chartered quyết tâm “thu hồi” Zodia. Nhưng ở bên ngoài, cũng có hai xu hướng lớn không thể bỏ qua.

Một là sự chuyển biến mang tính chất định hình của môi trường quản lý. Trong năm năm qua, thay đổi lớn nhất của ngành tiền mã hóa không phải là lên xuống của giá bitcoin, mà là sự xác lập của các quy tắc. Khi Đạo luật GENIUS của Mỹ được thông qua, Đạo luật CLARITY được thúc đẩy, MiCA của Liên minh châu Âu được triển khai, và các khu vực như Hồng Kông lần lượt ban hành khung pháp lý rõ ràng, ngành tiền mã hóa đang chuyển từ “vùng xám” sang “dưới ánh nắng”. Sự minh bạch trong quản lý đã giảm đáng kể rủi ro pháp lý khi ngân hàng trực tiếp tham gia mảng tiền mã hóa, đồng thời khiến cho mô hình “ươm tạo ngoài” tránh rủi ro không còn cần thiết nữa.

Hai là mức độ nóng bỏng của cuộc cạnh tranh. Dịch vụ lưu ký đang trở thành chiến trường trọng điểm mà phố Wall giành giật. State Street, Ngân hàng New York Mellon, Citibank, Morgan Stanley… hầu như mọi tổ chức tài chính hàng đầu đều đang tăng tốc xây dựng đường đua lưu ký tài sản mã hóa. Song song đó, các nhà cung cấp dịch vụ gốc tiền mã hóa như Coinbase và BitGo cũng liên tục nâng cấp tiêu chuẩn tuân thủ, nhằm giành lấy một phần “chiếc bánh” khách hàng tổ chức từ tay các ngân hàng truyền thống.

Trước thế “đánh từ cả trước lẫn sau” như vậy, Standard Chartered hiển nhiên không thể tiếp tục để Zodia trên phương diện kinh doanh “mỗi bên tự chiến”. Thu hồi hoạt động lưu ký cốt lõi vào trong ngân hàng đồng nghĩa Standard Chartered có thể tích hợp nguồn lực, loại bỏ tình trạng kém hiệu quả do nội bộ phân tán, và cung cấp cho khách hàng tổ chức dịch vụ trọn gói từ tài khoản tiền pháp định đến lưu ký mã hóa, từ thực thi giao dịch đến thanh toán/quyết toán tài trợ. Vì vậy, vở kịch “đoàn tụ con nuôi về nhà” này nhiều khả năng sẽ sớm được mở màn. Theo nguồn tin cho biết, kế hoạch này có thể được công bố chính thức sớm nhất ngay trong tháng này.

Kết luận

Năm năm trước, Zodia được gửi nuôi như “đứa con nuôi” ở ngoài hệ thống, vì tài sản mã hóa khi đó vẫn ở rìa, quản lý vẫn chưa rõ ràng, và Standard Chartered cần dùng một bức tường lửa để bảo vệ mình. Lúc đó, Zodia đóng vai trò “người mở đường”: nó giúp Standard Chartered thử nghiệm, đồng thời giúp tài chính truyền thống thăm dò các quy tắc của thế giới tiền mã hóa. Năm năm sau, Zodia dùng chiến lược bố trí toàn cầu và sự hậu thuẫn từ các cổ đông hàng đầu để chứng minh điều đó: lưu ký tuân thủ cấp tổ chức không chỉ là một con đường đi được, mà còn là tấm vé để bước vào thế giới tài chính trên chuỗi.

Đối với Standard Chartered, vở kịch “đoàn tụ con nuôi” này chỉ mới bắt đầu. Còn câu chuyện giữa hai bên lại phản ánh chân thực mối quan hệ giữa tài chính truyền thống và thế giới tiền mã hóa qua ba giai đoạn tiến hóa: tách biệt, thử nghiệm, và hòa nhập. Ban đầu, tài chính truyền thống xem tiền mã hóa như một kẻ dị loại, dùng tường lửa để cô lập; sau đó thông qua việc ươm tạo các pháp nhân độc lập, cẩn thận chạm vào ranh giới; cuối cùng, khi quy tắc đã rõ ràng và mô hình đã trưởng thành, tiền mã hóa bước từ rìa vào trung tâm, trở thành một phần của hạ tầng tài chính.