Trong báo cáo tài chính của ZhongAn Online, "Phép cộng trừ"

Hỏi AI · AI làm thế nào để định hình lại mô hình kinh doanh của ZhongAn Online?

Bài / Đổng Xuân

Nguồn / Node Finance

Năm 2025 là năm phục hồi toàn diện của ngành bảo hiểm Trung Quốc.

Dựa trên số liệu do Tổng cục Quản lý Tài chính Quốc gia công bố, tổng doanh thu phí bảo hiểm gốc của toàn ngành năm 2025 đạt 6,12 nghìn tỷ nhân dân tệ, tăng trưởng 7,43%; trong đó, tốc độ tăng trưởng của kinh doanh bảo hiểm nhân thọ tiếp tục duy trì hai chữ số, các phân khúc như bảo hiểm sức khỏe, bảo hiểm xe năng lượng mới cũng dẫn đầu toàn ngành.

Không khí ngành ấm lên, các “người dẫn đầu” trong lĩnh vực bảo hiểm trực tuyến ZhongAn Online (6060.HK) đã công bố một báo cáo tài chính ấn tượng: tổng phí bảo hiểm 61.2k nhân dân tệ, tăng 6,9%; lợi nhuận ròng về mẹ đạt 1.85Bỷ nhân dân tệ, tăng 82,55%; nếu tính đến biến động hoặc suy giảm giá trị cổ phần của các công ty liên doanh nắm giữ, lợi nhuận ròng điều chỉnh về mẹ là 1.8Bỷ nhân dân tệ, so với 1.1B của năm trước, tăng trưởng 198,3%.

Theo nhận định của Node Finance, “bảng thành tích” của ZhongAn Online vừa hưởng lợi từ sự phục hồi của beta ngành, vừa phản ánh sự điều chỉnh chiến lược của công ty với alpha riêng, từ mở rộng quy mô sang thúc đẩy lợi nhuận, từ mô hình bảo hiểm đơn thuần sang mô hình “bảo hiểm + công nghệ + ngân hàng” đa dạng hợp tác.

Tuy nhiên, dưới ánh hào quang, các vấn đề như hoạt động phi xe hơi yếu ớt, tỷ lệ bồi thường biến động lớn, phụ thuộc quá nhiều vào thị trường vốn của phía đầu tư, lợi nhuận của bộ phận công nghệ giảm sút cũng đã lộ diện.

Điểm sáng nổi bật

Nhìn chung, “bài thi” của ZhongAn Online năm 2025 có nhiều điểm sáng.

Bộ phận bảo hiểm vẫn là “đòn bẩy” thúc đẩy hiệu quả tăng trưởng của ZhongAn Online. Năm 2025, lợi nhuận ròng của bộ phận bảo hiểm tăng 185,4% lên 12.68Bỷ nhân dân tệ, lợi nhuận kinh doanh đạt 1.8B, tăng 42,5% so với cùng kỳ.

Tỷ lệ tổng chi phí hợp nhất (COR) được tối ưu hóa còn 95,8%, giảm 1,1 điểm phần trăm so với năm trước. Điều này có nghĩa là, với mỗi 100 nhân dân tệ phí bảo hiểm thu vào, chi phí và chi trả bồi thường là 95,8 nhân dân tệ, khả năng sinh lời liên tục được nâng cao.

Đóng góp từ phía đầu tư rõ ràng. Nhờ sự phục hồi của thị trường vốn năm 2025, tổng lợi nhuận đầu tư của các quỹ bảo hiểm nội địa tăng 59,1% lên 1.41B nhân dân tệ, tỷ suất lợi nhuận đầu tư tổng cộng tăng lên 5,3%.

Theo phân khúc hệ sinh thái, hiệu quả của lĩnh vực sức khỏe và ô tô nổi bật nhất.

Lĩnh vực sức khỏe cả năm tổng phí bảo hiểm đạt 2.12B nhân dân tệ, tăng 22,7%, lợi nhuận kinh doanh tăng 128,8% lên 960 triệu nhân dân tệ. Trong đó, dòng sản phẩm bảo hiểm y tế cao cấp “Zhongminbao” phủ sóng chính xác nhóm người bệnh, tổng phí bảo hiểm tăng 456,1% so với cùng kỳ, trở thành một trong những động lực chính thúc đẩy hiệu quả tăng trưởng.

Nguồn hình: Báo cáo tài chính ZhongAn Online

Lĩnh vực ô tô tổng phí bảo hiểm tăng 34,6% so với cùng kỳ, phí bảo hiểm xe năng lượng mới tăng vọt 206,2%, tỷ trọng trong tổng phí bảo hiểm ô tô tăng lên trên 28%. Công ty đã thực hiện vận hành độc lập bảo hiểm trách nhiệm bắt buộc tại Thượng Hải và Chiết Giang, bước quan trọng trong việc tự chủ vận hành bảo hiểm ô tô.

Ngoài “cơ sở” nền tảng, mô hình thứ hai của ZhongAn Online — hoạt động công nghệ (ZhongAn Technology / Peak3) và dịch vụ ngân hàng số (ZhongAn Bank / ZA Bank) cũng đã đón nhận các cột mốc quan trọng.

Sau khi hoạt động công nghệ có lãi trở lại năm 2024, năm 2025 tiếp tục duy trì đà sinh lời, năng lực AI đã “vượt ra khỏi giới hạn” và ứng dụng trong các ngành ngân hàng, bán lẻ; Peak3 hoàn tất cập nhật nền tảng cốt lõi, tiến vào nhiều thị trường mới.

Điều đáng chú ý hơn là ZA Bank đạt bước đột phá quan trọng. Là ngân hàng số đầu tiên tại Hồng Kông có hơn 1 triệu khách hàng bán lẻ, ZA Bank lần đầu thoát khỏi trạng thái “mất máu” trong năm 2025, lợi nhuận ròng đạt 17,27 triệu đô la Hồng Kông; doanh thu phi lãi tăng 277,9% so với cùng kỳ, tỷ lệ chi phí trên doanh thu tối ưu còn 77,7%; chênh lệch lãi suất ròng từ 2,41% tăng ngược chiều lên 2,69%, vượt mức trung bình ngành.

Các chỉ số đa chiều đều tăng trưởng, xác nhận tính khả thi của mô hình kinh doanh ngân hàng số độc đáo này.

Mặt trái của đồng xu

Nhưng mặt trái của đồng xu, ZhongAn Online cũng đối mặt với nhiều thách thức.

Theo hiểu biết của Node Finance, khi mới thành lập, ZhongAn Online từng có ý định tránh xa hoạt động bảo hiểm xe hơi truyền thống, tập trung vào các doanh nghiệp và bảo hiểm tài sản gia đình, bảo hiểm vận chuyển, bảo hiểm trách nhiệm, bảo hiểm bảo đảm tín dụng liên quan trực tiếp đến giao dịch internet, và đã đạt được thành quả đáng kể.

Năm 2025, loại bỏ phí bảo hiểm xe hơi, doanh thu dịch vụ bảo hiểm phi xe hơi của ZhongAn chỉ tăng 4,1%, thấp hơn tốc độ tăng trưởng chung của công ty là 5,5%, đặc biệt là phí bảo hiểm bảo đảm và bảo hiểm tai nạn giảm rõ rệt, với mức phí lần lượt là 1.85B và 360M nhân dân tệ, giảm 15,8% và 8,8%.

Ngoài ra, cấu trúc lợi nhuận của ZhongAn Online vẫn còn “mỏng manh”.

Ngoài các dịch vụ cuộc sống số, tỷ lệ bồi thường trong hệ sinh thái sức khỏe của ZhongAn Online tăng 3,1 điểm phần trăm, chủ yếu do thay đổi cấu trúc sản phẩm; tỷ lệ bồi thường trong hệ sinh thái ô tô tăng 1,7 điểm phần trăm, chịu ảnh hưởng bởi tỷ lệ bảo hiểm xe năng lượng mới và bảo hiểm trách nhiệm bắt buộc tăng cao.

Trong bối cảnh tổng phí bảo hiểm trong hệ sinh thái tiêu dùng tài chính giảm, dư nợ vay giảm, tỷ lệ bồi thường tăng 6,1 điểm phần trăm, chủ yếu do biến động chất lượng tài sản nền tảng.

Nguồn hình: Báo cáo tài chính ZhongAn Insurance

Những biến đổi nhỏ này dù là kết quả tất yếu của xu hướng ngành và chuyển đổi kinh doanh, nhưng đã đặt ra yêu cầu cao hơn về khả năng kiểm soát rủi ro của công ty.

Theo tính toán nhạy cảm của công ty về định giá, nếu tỷ lệ bồi thường dự kiến dao động 1%, lợi nhuận trước thuế sẽ biến động tương ứng 2Bỷ nhân dân tệ. Điều này có nghĩa là các yếu tố không thể kiểm soát như thiên tai, cường độ hoạt động xã hội, đều có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tỷ lệ bồi thường, từ đó gây xáo trộn hiệu quả lợi nhuận tổng thể.

Lợi nhuận đầu tư 2.12B nhân dân tệ hoàn toàn có thể bao phủ lợi nhuận ròng điều chỉnh của cả năm là 3.25Bỷ, cũng cho thấy sự phụ thuộc của lợi nhuận công ty vào “beta” của thị trường vốn.

Sau khi áp dụng chuẩn mực kế toán mới HKFRS 17, biến động của tài sản sẽ truyền dẫn trực tiếp và rõ ràng hơn vào báo cáo kết quả kinh doanh, làm tăng độ nhạy của lợi nhuận ròng đối với biến động thị trường. Việc xây dựng khả năng sinh lời độc lập hơn từ phía rủi ro bảo hiểm vẫn là bài toán mà ZhongAn cần tiếp tục giải quyết.

Ngoài ra, hoạt động công nghệ dù duy trì có lãi, nhưng lợi nhuận ròng năm 2025 chỉ đạt 35.74Bỷ nhân dân tệ, giảm 33,05% so với 2024, là một sự sụt giảm lớn.

AI trở thành từ khóa

Ngoài các số liệu tài chính khách quan, AI chắc chắn là từ khóa xuất hiện nhiều nhất trong báo cáo hiệu quả của ZhongAn năm 2025: tổng số lần gọi mô hình lớn trong năm vượt quá 2.12Bỷ, trung tâm AI “ZhongYouLingxi” đã thấm sâu vào toàn bộ quy trình kinh doanh.

Nhưng đứng ở điểm khởi đầu của năm 2026, một câu hỏi mang tính bản chất hơn đang đặt ra cho các nhà đầu tư: AI đối với ZhongAn, rốt cuộc là công cụ nâng cao hiệu quả để làm đẹp thêm cho hoạt động, hay là động lực tăng trưởng đủ sức định hình lại mô hình kinh doanh?

Theo báo cáo tài chính, AI đã bước vào giai đoạn định lượng rõ ràng việc tối ưu hóa cấu trúc chi phí của ZhongAn: tỷ lệ tự động hóa kiểm tra y tế trong bảo hiểm sức khỏe vượt quá 45%, thời gian xử lý bồi thường rút ngắn từ “ngày” xuống “giây”; kiểm tra định giá video trong bảo hiểm xe chiếm hơn 50% vụ việc, giảm đáng kể nhân lực kiểm tra hiện trường; tỷ lệ khách hàng sử dụng dịch vụ khách hàng thông minh dựa trên AI liên tục tăng, tối ưu hóa hơn nữa cấu trúc chi phí nhân lực.

Những thành quả này phản ánh rõ rệt qua cải thiện tỷ lệ tổng chi phí (COR): năm 2025, COR là 95,8%, giảm 1,1 điểm phần trăm so với năm trước.

Ảnh hưởng của AI đến doanh thu cũng không kém phần ấn tượng. “Zhongminbao” dòng bảo hiểm y tế cao cấp chính xác phủ sóng nhóm người bệnh, phí bảo hiểm tăng 456,1% so với cùng kỳ, thành công của sản phẩm này không thể tách rời khỏi AI trong nhận diện rủi ro, định giá sản phẩm; các đề xuất và dịch vụ cá nhân hóa dựa trên AI giúp giữ chân khách hàng trong hệ sinh thái sức khỏe ngày càng tốt hơn; dựa trên hình dung khách hàng và phân tích nhu cầu của AI, thúc đẩy sự hợp tác chuyển đổi giữa các hệ sinh thái như sức khỏe, ô tô, cuộc sống số.

Vì tầm quan trọng của công nghệ mới này, vị trí của AI trong nội bộ ZhongAn cũng đã có sự thay đổi lớn. CEO Jiang Xing phát biểu tại hội nghị hiệu quả: “Chiến lược AI là một dự án trọng điểm”, AI đã từ “công cụ kỹ thuật” của bộ phận CNTT nâng lên thành “năng lực cốt lõi” xuyên suốt toàn bộ sản phẩm, vận hành, kiểm soát rủi ro, dịch vụ khách hàng.

Đồng thời, ZhongAn đã nâng cấp trung tâm AI “ZhongYouLingxi” từ bộ phận hỗ trợ kỹ thuật thành đơn vị kinh doanh độc lập, có mục tiêu rõ ràng về doanh thu và lợi nhuận. Tính đến cuối năm 2025, trung tâm AI “ZhongYouLingxi” có gần 220 robot hoạt động tích cực, tổng số lần gọi mô hình lớn vượt quá 2.12Bỷ.

Từ “trung tâm chi phí” chuyển đổi thành “trung tâm lợi nhuận” là bước ngoặt trong việc xác nhận giá trị của AI của ZhongAn, nhưng khả năng thương mại hóa và tạo ra gia tăng vẫn còn là một ẩn số.

Tổng thể, thành tích của ZhongAn Online năm 2025 phần nào đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn mở rộng ồ ạt của ngành bảo hiểm internet Trung Quốc. Từ mô hình “đòn bẩy phí bảo hiểm” sang “đòn bẩy lợi nhuận từ bảo hiểm”, từ “mở rộng tiêu tiền” sang “tăng trưởng nội sinh”, sự chuyển đổi này không chỉ là kết quả điều chỉnh chiến lược của công ty, mà còn phù hợp với việc tái cấu trúc lý luận định giá của thị trường vốn đối với cổ phiếu công nghệ bảo hiểm.

Nhưng các vấn đề như hoạt động phi xe hơi yếu, tỷ lệ bồi thường biến động lớn, phụ thuộc quá nhiều vào thị trường vốn của phía đầu tư, lợi nhuận bộ phận công nghệ giảm sút vẫn không thể bỏ qua. Trong năm 2026, liệu ZhongAn có thể tiếp tục duy trì “bảng thành tích sáng sủa” này hay không, thị trường sẽ còn chờ đợi.

Hình minh họa do AI tạo ra