Có ai trong các bạn từng nghe câu nói 'nước trong quá thì không có cá' không? Mình cũng vậy, lâu lắm rồi mới nhớ lại và thực sự hiểu được ý nghĩa sâu sắc của nó.

Câu tục ngữ này hay lắm, nhưng đa số mọi người chỉ nhớ nửa đầu mà quên mất nửa sau: 'Nếu người ta quá cẩn thận thì sẽ không có đệ tử'. Nửa đầu là bề ngoài, nửa sau mới là bản chất. Thực tế nó đang nói về cách sống, cách ứng xử với mọi người xung quanh.

Mình tìm hiểu kỹ hơn và phát hiện ra nguồn gốc của câu này từ Sách Lễ Tây Hán. Ý nghĩa ban đầu khá thú vị: nếu nước quá trong thì cá không thể tồn tại, nếu người ta quá khắc kỹ thì sẽ không ai muốn gần gũi. Mình thấy điều này thực sự hợp lý.

Có ba lý do tại sao nước trong quá thì không có cá. Thứ nhất, cá sẽ bị lộ diện dễ dàng trước những kẻ thù tự nhiên hoặc con người. Thứ hai, nước quá trong có nghĩa là thiếu chất dinh dưỡng, cá không thể sống sót. Thứ ba, đó là một quy luật tự nhiên - mọi thứ cần có sự cân bằng.

Nửa sau của câu nói về con người. Chữ 'cẩn thận' ở đây không phải là tính cẩn thận tốt mà là sự khắc kỹ, quá yêu cầu cao ở người khác. Nếu bạn luôn nhìn nhau bằng con mắt phê phán, luôn tìm kiếm khuyết điểm của mọi người, thì chẳng ai muốn ở gần bạn. Nước trong quá thì không có cá, người quá khắc kỹ thì không có bạn.

Mình thấy cái khôn ngoan này vẫn còn rất đúng cho đến ngày hôm nay. Ở nhà, chúng ta nên bao dung với bố mẹ, hiểu rằng họ không hoàn hảo nhưng họ cố gắng hết sức. Với vợ chồng, thay vì luôn tranh giành, chúng ta nên tìm kiếm điểm chung và giữ lại những khác biệt một cách hòa hợp. Với con cái, hãy khen ngợi nhiều hơn, chỉ trích ít hơn, bạn sẽ thấy con mình tiến bộ vô thức.

Trong công việc, hòa hợp với đồng nghiệp là chìa khóa. Không phải lúc nào cũng nhìn nhau bằng tiêu chuẩn không chê vào đâu được. Khi mọi người cảm thấy được tôn trọng, sáng tạo mới có thể sinh ra. Với bạn bè, điều quan trọng nhất là tìm kiếm điểm chung trong khi vẫn giữ lại những khác biệt.

Cuộc sống này quá ngắn ngủi. Không ai là hoàn hảo, bao gồm cả chúng ta. Thay vì luôn chỉ trích, hãy bao dung hơn, hiểu biết hơn. Ít gay gắt là một loại bao dung, một loại tu dưỡng, một loại trạng thái sống mà mình tin rằng sẽ mang lại nhiều hạnh phúc hơn cho chúng ta.